کلیّات و برنامه درسی رشتۀ « معارف اهل‌بیت علیهم‌السّلام » در سطح سه

  • شماره مصوبه: 1594
  • شماره جلسه: 231
  • تاریخ تصویب: ۱۳۹۹/۰۷/۲۸
  • تاریخ ابلاغ: ۱۴۰۰/۱۲/۰۲
  • مرجع تصويب: شورای گسترش حوزه‌های علمیه
  مادّۀ ۱. عنوانعنوان رشته، «معارف اهل‌بیت علیهم‌السّلام » در مقطع سطح سه است. مادّۀ ۲. تعریفسطح سه رشته « معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام»، سومین مقطع از تحصیلات حوزوی و یکی از رشته‌های حوزه دانشی «تبلیغ و ارتباطات» است که در آن طلّاب، معارف اهل‌بیتعلیهم‌السلام و مبانی اعتقادی امامیه را به صورت تحقیقی و تحلیلی آموخته و ضمن تقویت و فراگیری مهارت‌های عمومی در عرصه تبلیغ، توانایی تدریس و همچنین پاسخ‌گویی به شبهات مربوطه را پیدا می‌کنند و در پایان، موفّق به دریافت دانش‌نامه سطح سه رشته «معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام» می‌شوند. مادّۀ ۳. اهداف
  1. شناخت استدلالی و تحلیلی معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام و مبانی آن؛
  2. زمینه‏سازی جهت تحقیق در حدّ تحلیل و بررسی معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام به منظور گسترش پژوهش‌ و تألیف در این خصوص؛
  3. شناخت، بررسی و نقد آراء و برداشت‌های انحرافی از معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام و تقویت توان پاسخ‌گویی به پرسش‌ها و شبهات؛
  4. تربیت نیروهای متعهّد و توانمند در حوزه معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام؛
  5. زمینه‏سازی برای تربیت استاد، در حوزه معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام؛
  6. ارتقاء سطح مهارت‏‌های تبلیغی خصوصاً خطابه و مناظره به منظور تبلیغ معارف اهل‌بیت‌علیهم‌السلام؛
  7. تربیت طلّاب مستعد جهت ورود به سطح علمی بالاتر؛
  8. شناخت منابع و مآخذ تخصصی مرتبط با مباحث معارف اهل‌بیت‌علیهم‌السلام.
 مادّۀ ۴. سیاست‌ها
  1. اهتمام به تعالی اعتقادی، اخلاقی و معنوی طلّاب؛
  2. اهتمام به تقویت استقلال فکری و علمی؛
  3. اهتمام به تقویت تعبّد و تعهّد دینی و دفاع از مبانی و اصول اعتقادی اسلام؛
  4. تأکید بر بهره‌گیری از روش‌های کارآمد آموزشی با اهتمام به سنّت‌های حوزوی؛
  5. تأکید بر روزآمدی و پویایی برنامه‌های آموزشی و پژوهشی و توجه به نیازهای روز؛
  6. تأکید بر آموزشِ پژوهش محور و تبلیغ مدار؛
  7. تأکید بر استفاده از متون آموزشی واجد شرایط؛
  8. تکیه بر آموزش موضوعات و مسائل اصلی در حوزه معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام؛
  9. تأکید بر شناسایی و تشویق استعدادهای برتر در زمینه تبلیغ، تحقیق و تدریس؛
  10. اهتمام به تقویت مبانی نظام مقدّس اسلامی و ترویج ارزش‌های آن؛
  11. اهتمام به دروس فقه و اصول و نظارت بر اجرای آن.
 مادّۀ ۵. ضرورت
  1. نقش مؤثّر شناخت معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام در تبیین و تبلیغ معارف اسلام و دفاع از مبانی و اصول اعتقادی اسلام؛
  2. مأموریت حوزه‌های علمیّه در استنباط، تبلیغ و تبیین صحیح معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام و پاسخ به شبهات مرتبط؛
  3. نیاز جامعه و نظام اسلامى به تبیین و تبلیغ معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام و تحکیم ارتباط جامعه با معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، با توجه به تهاجمات فکری و اعتقادی منحرف به منظور
مادّۀ ۶. نظام آموزشینظام آموزشی این رشته نیم‌سالی، درسی و حضوری است. طول دوره بدون احتساب پایان‌نامه حدّاقل شش و حدّاکثر هشت، نیم‌سال است. مادّۀ ۷. شرایط پذیرش
  1. احراز صلاحیت‌های عمومی و اخلاقی؛
  2. دارا بودن مدرک علمی سطح دو در رشته علوم اسلامی با یکی از گرایش‏‌های مصوب؛
  3. قبولی در سنجش علمی.
 مادّۀ ۸ . جدول دروس پیش‌نیاز
ردیفعنوان درسساعتاهداف
۱  کلام اسلامی ۱ تا ۳۹۶آشنایی بیشتر با مباحث خداشناسی (اثبات ذات، صفات فعلیه و ذاتیه، مراتب فعل الهی)، نبوّت (ضرورت، ویژگی‌ها، وظایف و اختیارات، نبوّت و خاتمیت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله) و معاد (حقیقت مرگ، عالم برزخ، قیامت و ویژگی‌های آن)
۲  روش فهم قرآن و حدیث۳۲شناخت مهم‌ترین مبانی، قواعد و روش‌‏های موثر در تفسیر و فهم آیات و روایات
۳  فرق انحرافی معاصر۳۲آشنایی با مهم‌ترین آراء و عقائد فرق انحرافی معاصر مانند: وهابیت و بهائیت همراه با نقد آن‌ها
۴  تاریخ معاصر۳۲بررسی تحلیلی تاریخ فرهنگی، اجتماعی و سیاسی صد سال اخیر ایران
۵  روش تحقیق عمومی۱۶+۳۲نظری عملیآشنایی با روش‌های عمومی پژوهش و کیفیت بهره‌برداری از منابع
۶  زبان عمومی ۱ تا ۳۴۸+۹۶نظری عملیایجاد توان درک مطلب و ترجمه متون ساده عربی مرتبط با معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام
جمع ساعت‌۳۸۴
تبصره: طلّابی که دروس پیش‌نیاز را در مراکز معتبر گذرانده باشند، در صورت مطابقت هشتاد درصدی سرفصل‌ها، از گذراندن این دروس معاف هستند. مادّۀ ۹. عناوین و مشخّصات کلّی دروس
ردیفعنوان درستعداد
۱دروس عمومی سطح ۳۷۰۴
۲دروس تخصّصی مشترک رشتۀ معارف اهل‌بیت‌علیه‌السلام۷۶۰
۳دروس تخصّصی رویکرد معارف اهل‌بیت‌علیه‌السلام۲۸۸
۴پایان‏‌نامه۱۹۲
جمع ساعت‌۱۹۴۴
  مادّۀ ۱۰. عناوین و مشخصات تفصیلی دروس
  1. دروس عمومی
ردیفعنوان درسساعتاهداف
     ۱  فقه۲۸۰شناخت استدلالی مسائل مهم فقه طبق برنامه مرکز مدیریت در سطح سه
     ۲  اصول۲۸۰شناخت استدلالی مباحث مهم اصولی طبق برنامه مرکز مدیریت در سطح سه
     ۳  عربی معاصر۱۶+ ۳۲نظری عملیایجاد توان بهره‌گیری از متون عربی جدید در حوزه مباحث کلامی
     ۴  روش تحقیق تخصصی۱۶+ ۳۲نظری عملیتقویت توان تحقیق و پژوهش در مسائل کلامی به ویژه کلام نقلی با آموزش روش‌های تحقیق و کیفیت بهره ‌برداری از ابزار و منابع
     ۵  روش تدریس۱۶+ ۳۲نظری عملیایجاد توان مهارت تدریس با آموزش روش‌ها و فنون کلاس‌داری و ارزشیابی
جمع ساعت‌۷۰۴
       
  1. دروس تخصّصی مشترک رشتۀ معارف اهل‌بیت‌علیهم‌السلام
ردیفعنوان درسساعتهدف
۱کلام اسلامی ۱۳۲شناخت استدلالی مهم‌ترین مباحث خداشناسی مانند: معرفه‌الله و براهین اثبات، توحید، اسماء و صفات، عدل و افعال الهی به صورت متن محور
۲کلام اسلامی۲۳۲شناخت استدلالی مباحث مهم نبوّت به صورت متن محور
۳کلام اسلامی ۳۳۲شناخت استدلالی مباحث مهم امامت به صورت متن محور
۴کلام اسلامی ۴۳۲شناخت استدلالی مباحث مهم معاد به صورت متن محور
۵مسائل جدید کلامی ۱ و ۲۶۴شناخت و بررسی استدلالی مسائل مهم و جدید کلامی مانند: عقل‏‌گرایی و ایمان‏‌گرایی، هرمنوتیک، زبان دین، منطق فهم متون دینی، ادله اثبات وجود خدا و مسئله شرّ
۶مهدویت۳۲شناخت و بررسی تحلیلی مهم‌ترین مسائل مهدویت مانند: فلسفه غیبت و انتظار، آثار وجودی امام غائب، ظهور و علائم آن، حکومت حضرت مهدی علیه‌السلام از دیدگاه شیعه
۷معرفت شناسی دینی۳۲شناخت و بررسی مفاهیم، انواع، شرایط و قلمرو معرفت دینی ضمن تبیین امکان، معیار صدق و تحول آن
۸جایگاه اهل‌بیت‌علیهم‌السلام در نظام تکوین و تشریع۳۲بررسی و تبیین مباحث مهم مرتبط با جایگاه، نقش و مناصب اهل‌بیت‌علیه‌السلام در نظام تکوین و فرایند تشریع با تأکید بر بررسی مبحث ولایت از منظر قرآن و روایات و عقل به همراه پاسخ به شبهات مربوطه
۹تاریخ اسلام ۱ و ۲۶۴بررسی و تحلیل مهم‌ترین وقایع و حوادث تاریخی سه قرن نخست اسلام با تأکید بر بررسی سیره سیاسی، فرهنگی و اجتماعی معصومین علیهم‌السلام در آن دوره
۱۰سیرۀ تعاملی اهل‌بیت‌علیهم‌السلام۳۲شناخت و تحلیل سیره و روش اهل‌بیت‌علیه‌السلام در تعامل با شیعیان و یا مخالفان خود، اصحاب ادیان و فرق و سران و ایادی حکومت‌ها
۱۱خطبه‌های معروف اهل‌بیت‌علیهم‌السلام۱۶+۳۲نظری- عملیتبیین و بررسی ابعاد معرفتی، کلامی و اجتماعی خطب معروف و مشهور اهل‌بیت‌علیه‌السلام همراه با بررسی اسناد آن‌ها
۱۲اخلاق در قرآن۳۲شناخت مفاهیم اخلاقی[۱] در قرآن کریم
۱۳جایگاه و حکمت احکام۳۲تبیین دقیق جایگاه احکام در منظومه معارف دینی به همراه بررسی مبانی و فلسفه تشریع احکام براساس آموزه‌‏های ثقلین
۱۴مبانی و روش‌شناسی فهم و تفسیر دعا و زیارت۳۲شناخت و بررسی مبانی، قواعد و مراحل فهم و تفسیر ادعیه و زیارات به منظور بهره‌گیری از آن‌ها در شناخت معارف دینی
۱۵آشنایی با ادیان۳۲شناخت اعتقادات، تاریخ، متون مقدس و شخصّیت‌‏های ادیان ابتدایی و زنده جهان با رویکرد انتقادی
۱۶نقد فرق انحرافی۳۲بررسی و تحلیل سیر تطور و مهم‌ترین آموزه‌ها، اعتقادات فرق انحرافیِ وهابیت و بهائیت
۱۷روش سخنرانی دینی۳۲+۳۲نظری- عملیشناخت قواعد، آداب، مراحل و روش‌های کارآمد خطابه و منبر و تمرین آن به منظور کسب مهارت‌های لازم جهت انجام تبلیغ
۱۸مهارت مناظره و ارتباط مؤثّر۸+۱۶نظری-عملیایجاد توان مناظره و ارتباط موثر باشناخت روش‌‏های استدلال
۱۹کارورزی احکام مبتلابه۳۲عملیتوانایی و کسب مهارت تطبیق‌سازی عملی آداب و احکام فقهی مبتلا به مانند: اجرای عقود، احکام اموات، محاسبه خمس و ارث به صورت کارگاهی
۲۰اصول مشاوره اخلاقی و اعتقادی۱۶آشنایی با روش‌‏ها و فنون مشاوره در شبهات و موضوعات اخلاقی و اعتقادی
۲۱مدیریت فرهنگی۳۲شناخت اصول و مهم‌ترین روش‌های برنامه ریزی و مدیریت فرهنگی و تبلیغی
جمع ساعت۷۶۰
   
  1. دروس تخصّصی رشته معارف اهل‌بیت علیهم السلام
ردیفعنوان درسساعتهدف
۱هستی‌شناسی ازمنظر اهل‌بیت‌علیهم‌السلام۳۲شناخت و بررسی مفاهیم، ماهیّت، اهداف، مراحل و چگونگی آفرینش و پیدایش جهان بر اساس مکتب اهل‌بیت‌علیهم‌السلام
۲مکاتب کلامی شیعه۱۶شناخت مهم‌ترین مکاتب و روش‌های کلامی شیعه به همراه بررسی مهم‌ترین منابع کلامی شیعه(ساختار، موضوعات و مولف)
۳تشیّع در جهان معاصر۳۲شناخت موقعیّت، فرهنگ، آداب و سنن و شرائط اجتماعی و پراکندگی شیعیان در جهان معاصر
۴مکتب اخلاقی‏ اهل‌بیتعلیهم السلام 1 و ۲۴۸شناخت و بررسی دقیق سیرۀ و روش‌های اخلاقی اهل‌بیت‌علیهم‌السلام  در ابعاد فردی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مبتنی بر تحلیل سیره، وصایا و احادیث و ادعیّۀ مأثوره اهل‌بیت‌علیهم‌السلام
۵اصول تربیت دینی۳۲شناخت و بررسی مهم‌ترین اصول و روش‌ها در تربیت مبتنی بر مکتب اهل‌بیت‌علیهم‌السلام
۶انسان‌شناسی در مکتب اهل‌بیت‌علیهم‌السلام۳۲شناخت دقیق مهم‌ترین مباحث انسان شناسی مانند: نفس انسان، قوا و ویژگی‌های انسان بر اساس مکتب اهل‌بیت‌علیهم‌السلام و پاسخ به شبهات مرتبط
۷نقش اهل‌بیت‌علیهم‌السلام در فرهنگ و تمدن اسلامی۳۲بررسی نقش اهل‌بیت‌علیهم‌السلام درشکل‌گیری و رشد علوم، فنون، فرهنگ و هنر اسلامی همراه با شناخت مهم‌ترین مسائل مرتبط با فرهنگ و تمدن اسلامی در دوره‏‌های مختلف تاریخی
۸شناخت مکتب فقهی اهل‌بیت‌علیهم‌السلام۳۲شناخت ادوار و مهم‌ترین شاخصه‌ها و ویژگی‌های مکتب فقهی اهل‌بیت‌علیهم‌السلام همراه با بررسی تطبیقی و انتقادی با سایر مکاتب و نحله‌های فقهی
۹مبانی تعظیم شعائر در سیرۀ اهل‌بیت‌علیهم‌السلام۳۲شناخت مفاهیم و مهم‌ترین مبانی و اصول در تعظیم شعائر و جایگاه آن در آموزه‌های ثقلین همراه با بررسی آثار و برکات تعظیم شعائر
جمع ساعت۲۸۸
 [۱]. در سرفصل های این درس، توجه به مؤلّفه‌ها و عناصر مقوّم فعل اخلاقی در قرآن کریم، مورد تأکید است. 

اسناد پشتیبان

یکشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۳